Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
2 lipca 2014

Historia Rdzawki

Historia Rdzawki

I. Charakterystyka wsi Rdzawka

1.1. Położenie miejscowości.

Rdzawka leży w zachodniej części Gorców u stóp Piątkowej Góry, na wysokości 660-840 m,
w dolinie potoku o tej samej nazwie, który razem z sąsiednią Poniczanką wpada do Raby w
zachodniej części Rabki. Zabudowa wsi jest mocno rozsiana; centrum w dolinie potoku, a
górna część zbliża się do zbocza Obidowej. Najwyżej położone zabudowania 812 m. przy
drodze „Zakopiance”. Można stąd podziwiać panoramę Tatr, Beskidu Wyspowego,
Żywieckiego, Pasma Podhalańskiego i Gorców.

Liczba ludności sołectwa wg stanu na dzień 31.12 2009 r. wynosi 1489 mieszkańców

Rdzawka posiada bezpośredni dostęp do drogi krajowej nr 7 wiodącej z Krakowa do
Zakopanego.

1.2 Historia miejscowości.

Nazwa wsi Rdzawka pochodzi prawdopodobnie od rodziny Rdzawskich, która osiedliła się
tutaj najwcześniej; ostatni potomek tej rodziny zmarł w 1976 r. Inne wytłumaczenie nazwy
miejscowości odnosi się do rdzy – jako nalotu, który niesie ze sobą woda, wypłukując
związki chemiczne z mało urodzajnych gleb. Wieś podzielona jest na role.

Nazwa ról wywodzi się głównie od chłopów, którzy je zamieszkiwali, stąd wiemy, jakie najstarsze
rodziny były mieszkańcami wsi np: Szczerba – Szczerbówka, Noga – Nogówka, Sroka –
Srokówka, Zając – Zającówka, Leśniak – Lesniakówka, Starmach – Starmachówka, Piłat –
Piłatówka, Kowalczyk – Kowalczykówka, Kowal – Kowalówka, Magiera – Magierówka,
Rusnak – Rusnakówka, Papież – Papieżówka, Zięba – Ziębówka, Stachnik – Stachnikówka,
Cieliga – Cieligówka, Polak – Polakówka. Inna grupa nazw wywodzi się od pewnych cech
charakterystycznych np.: Sołtysówka – ziemia która należała do sołtysa, Młyn –
miejsce gdzie znajdował się młyn, Cieślówka – osiedle na którym mieszkał cieśla, Rola –
najstarsza część wsi, w której jako pierwszej uprawiano ziemię. Zarębek to osiedle, które
powstało w wyniku wyrębu lasu.
Przez Rdzawkę od czasów średniowiecza prowadził szlak handlowy z Krakowa do Nowego
Targu i dalej na Węgry. Pierwszy zapis Rdzawki pojawił się w 1596 r. w księdze parafialnej
Rabki. W 1772 r. podczas I rozbioru Polski Rdzawka została przyłączona do Cesarstwa
Austriackiego. W 1873 roku Rdzawkę zamieszkiwało 879 mieszkańców z tego 7 osób
wyznania mojżeszowego, w tym też roku wybuchła w okolicy epidemia cholery, w wyniku
której zmarło 201 osób. Widocznym znakiem cholery są białe kapliczki gdzie chowano
zmarłych; najczęściej są one na skraju wsi lub między rolami. Na przełomie XIX/XX wielu
mieszkańców wyjechało do Ameryki za chlebem. W latach 1918 -1920 w wyniku epidemii
grypy „hiszpanki” w Rdzawce zmarło 78 osób. W okresie międzywojennym chłopi ze
Rdzawki brali udział w 1937 r. w strajku chłopskim, który został rozbity przez żandarmów i
wojsko, a wielu było rannych. W wojnie obronnej w 1939 r. przez Rdzawkę przebiegał
system umocnień Armii Kraków i trwały tutaj walki. W czasie II wojny światowej wielu
mieszkańców należało do konspiracji, biorąc udział w walkach z Niemcami. Po wojnie działalność partyzancką przeciw komunistom kontynuowało podziemie poakowskie –
„Ognia”, Wiarusy Podhalańskie – „Iskry”, a trzecią grupę stanowili pospolici bandyci.Po wojnie Rdzawka była wioską karną, stacjonował tutaj oddział KBW dla utrzymania porządku.Ludność zamieszkująca wieś należy do górali podhalańskich, kultywujących swoje tradycje widoczne zwłaszcza w czasie świąt kościelnych poprzez stroje, śpiew.

Przez wieś przepływa potok Rdzawianka, łączący się z Poniczanką wpadają do rzeki Raby. Z demograficznego punktu widzenia jest to wieś młoda. Podstawowym źródłem utrzymania mieszkańców jest wyrób pantofli, rolnictwo, praca w wyuczonym zawodzie poza wsią a w ostatnich latach
coraz więcej mieszkańców pracuje poza granicami kraju. W przyszłości jest szansa, że
źródłem utrzymania może być rozwijająca się turystyka z uwagi na bliskość uzdrowiska
Rabka -Zdrój oraz przebudowaną „Zakopiankę” stanowiącą szybkie połączenie z Krakowem.
W 1980 roku powstał Gorczański Park Narodowy, do którego ze Rdzawki prowadzi jeden ze
szlaków turystycznych.

Zobacz też

1.3 Wycieczki górskie

Wycieczki górskie :
1 – ze Rdzawki (Obidowej)do schron. PTTK na Starych Wierchach (983 m) – 2 godz. szlak
niebieski i dalej na Turbacz.
2 – ze Rdzawki (Obidowej) na Przełęcz Sieniawską (719m), szlak niebieski – 1 godz.
3 – z Piątkowej Góry (715 m) przez Rdzawkę, Ponice na Maciejową (815m) szlak zielony–
2,45 godz.
4 – z Piątkowej Góry (715m) do Rabki – Zdroju przez Krzywoń (626m) szlak żółty – 1,15
godz.

1.4 Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Rdzawce

Zanim powstała szkoła państwowa w Rdzawce istniały małe szkółki po domach prywatnych,
czego dowodem są metryki szkolne i świadectwa datowane na rok 1897. Wielką inwestycją
ostatnich lat było wybudowanie w latach 1996-1998 nowoczesnej hali sportowej o wymiarach
12×24 metry, która była współfinansowana przez Urząd Miasta Rabka- Zdrój oraz
Elektrownię Jaworzno III S.A. W 2005 roku wykonano termoizolację budynku. Rodzice
sponsorowali nowoczesny monitoring. Szkoła posiada obecnie 10 sal lekcyjnych, salę
komputerową, salę gimnastyczną, świetlicę, stołówkę, siłownię, salę teatralną.
Przy szkole znajdują się boiska sportowe, gdzie organizowane są festyny wiejskie, będące
okazją dla mieszkańców sołectwa i okolicznych miejscowości do spotkań, rozmowy i
możliwości spędzenia wolnego czasu w sposób aktywny.

Remiza Strażacka

Remiza strażacka została wybudowana w 1976 r. w czynie społecznym, dzięki
zaangażowaniu i hojności mieszkańców Rdzawki przy wsparciu finansowym Gminy Rabka-
Zdrój.
Przez długi czas pomieszczenia remizy służyły mieszkańcom jako siedziba biblioteki
publicznej, ośrodka zdrowia itp. Obecnie w budynku odbywają się spotkania Koła Gospodyń
Wiejskich, Rady Sołeckiej, Wspólnoty Leśnej w jednym z pomieszczeń stworzono miejsce
gier dla dzieci i młodzieży.

W chwili obecnej stan techniczny remizy uniemożliwia wykorzystanie jej przez wszystkie
organizacje społeczne działające na terenie sołectwa. Konieczne jest wykonanie gruntownego
remontu i rozbudowy budynku.

1.5 Życie społeczne

Życie społeczno-kulturalnego miejscowości gromadzi się przy kościele parafialnym, szkole i
remizie. Otwarte przestrzenie tworzą tereny boisk sportowych przy szkole oraz sala
gimnastyczna przy Zespole Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Rdzawce, gdzie
organizowane są festyny, dożynki gminne, występy miejscowych zespołów, rozgrywki
piłkarskie, turnieje i zawody.

1.6 Zasoby przyrodnicze

Wieś otoczona jest lasami i posiada stosunkowo dużo terenów zielonych. Ciągle jednak
maleje stan zasobów leśnych z powodu chorób, klęsk żywiołowych oraz nieracjonalnej
gospodarki zasobami drzewnymi. Naturalna szata leśna niższych położeń została niemal
doszczętnie zniszczona, a jej miejsce zajmują dziś wtórne zbiorowiska roślinne (głównie
polne i łąkowe, sztuczne lasy świerkowe i sosnowe), zabudowania wiejskie itp. Granica ta,
będąca strefą kontaktu naturalnej szaty roślinnej pięter pogórza i regla dolnego ma charakter
pasa o zmiennej szerokości. Panującymi gatunkami w drzewostanie są:
– sosna (55%).
– jodła (30%).
Gatunkami towarzyszącymi są: brzoza, osika, dąb, klon i olsza.
Osobliwością jest modrzew polski rodzimego pochodzenia.
Przeważającą część powierzchni leśnej stanowią lasy państwowe (ok. 87% powierzchni leśnej
ogółem).

Licząca kilka wieków działalność człowieka doprowadziła do generalnych zmian
w pierwotnej szacie roślinnej tego obszaru. Na aktualną roślinność składają się zatem
zbiorowiska zawdzięczające swe istnienie człowiekowi, takie jak pola, ogrody, łąki i
pastwiska. Dawny typ tradycyjnej gospodarki rolnej ulega zmianie na rzecz zalesiania
gruntów rolnych.
Stan poziomu wody w Rdzawiance, która przepływa przez Rdzawkę, zmniejsza się z roku na
rok, koryto rzeki jest zdewastowane, zarośnięte i ulega systematycznej erozji i pogłębianiu.
Jakość wody też nie jest najlepsza.

1.7 Zabytki na terenie sołectwa Rdzawka

We wsi zachowało się jeszcze około 50 domów w starej zabudowie drewnianej z końca XIX i
pierwszej połowy XX wieku w stylu podhalańskim, z czego 7 obiektów (6 domów i 1 stajnia)
jest objęte ochroną konserwatorską.

1.8 Obiekty i tereny

Pod względem użytkowania ziemi obszar miejscowości Rdzawka jest obszarem
rolnoleśnym. Powierzchnia terenu użytkowana jest pod zabudowę mieszkaniową, transport
(drogi) oraz produkcję rolną i leśną.
Brak jest terenów ogólnodostępnych przeznaczonych do wypoczynku typu park,
rynek.
Dla Gminy Rabka-Zdrój, w tym również miejscowości Rdzawka opracowywany jest
obecnie plan zagospodarowania przestrzennego.
Gmina Rabka-Zdrój posiada tereny, na których planowana jest budowa boiska
sportowego ponadto na działkach przylegających do budynku zespołu szkoły podstawowej i
gimnazjum zlokalizowane są dwa niewymiarowe boiska wykonane w latach 90 przy współ
finansowaniu przez Elektrownię Jaworzno III S.A.. Obiekty, o których mowa
powyżej planuje się przebudować i połączyć z budową nowego boiska, tworząc
kompleks boisk sportowych.

1.9 Infrastruktura społeczna.

Na terenie sołectwa Rdzawka funkcjonuje:
1. Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Rdzawce im. Bohaterów Walk o Wolność
2. Ochotnicza Straż Pożarna 
3. Galeria Ewa Łaczek-Daleki
4. Góralski Zespół Regionalny
5. Koło Gospodyń Wiejskich
Wieś nie posiada domu kultury i wszystkie spotkania mieszkańców, występy lokalnego
teatru, jasełka, zebrania sołeckie odbywają się w budynku szkoły lub w remizie.

2.0 Infrastruktura techniczna.

przydomowym studniom.
Nie wybudowano również kanalizacji, funkcjonują tutaj jedynie przydomowe
zbiorniki na nieczystości płynne, które są opróżniane przez specjalistyczne przedsiębiorstwa.
Gospodarka odpadami komunalnymi na terenie Sołectwa Rdzawka prowadzona jest
zgodnie z wdrożonym na terenie Gminy Rabka-Zdrój Kompleksowym Programem
Gospodarki Odpadami Komunalnymi. Został on zrealizowany dzięki współfinansowaniu z
Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Zintegrowanego Programu
Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Stworzenie w gminie systemu selektywnej zbiórki
odpadów wpływa pozytywnie na podniesienie atrakcyjności turystycznej uzdrowiska.
Gospodarstwa objęte programem posiadają po dwa pojemniki, jeden do zbiórki odpadów
niesegregowanych , które następnie trafiają na wysypisko oraz drugi do odpadów
segregowanych, które transportowane są na segregatornię. Wywóz odpadów segregowanych
dokonywany jest bezpłatnie. W pojemniki i kosze do zbiórki odpadów wyposażono wszystkie
gospodarstwa domowe w gminie. Realizacja programu przyczyniła się niewątpliwie do
wzrostu świadomości ekologicznej mieszkańców oraz poprawy stanu powietrza
atmosferycznego w związku z ograniczeniem spalania śmieci w domowych kotłowniach.
Na terenie wsi brak jest scentralizowanego systemu ogrzewania. Ogrzewanie
następuje w sposób indywidualny poprzez lokalne źródła ciepła na paliwa stałe (węgiel, koks)
i olej opałowy. Mieszkańcy nie są podłączeni do sieci gazowej.

2.1 Gospodarka i rolnictwo.

Na terenie Rdzawki nie funkcjonują zakłady przemysłowe. Działają niewielkie zakłady
produkcyjne tj. zakłady stolarskie (produkujące głównie stolarkę budowlaną), zakłady
wyrobów obuwniczych (produkujące pantofle w dużej części regionalne i kierpce), serów
regionalnych, tartak, stacja paliw, dwie stacje narciarskie (obecnie nieczynne), karczma oraz
Motel u Guta.

Działają tutaj cztery sklepy spożywczo-przemysłowe.
Większość mieszkańców zatrudnionych jest w pobliskiej Rabce-Zdrój w sanatoriach i
pensjonatach, a pozostali głównie najmłodsi wyjechali do pracy za granicę w poszukiwaniu
lepszych zarobków i perspektyw na życie. Rolnictwo prowadzone jest praktycznie przez kilku
gospodarzy z ciągłą tendencją spadkową.

2.2 Kapitał społeczny i ludzki.

Na terenie Rdzawki prężnie działają następujące organizacje:
1. Ochotnicza Straż Pożarna Rdzawka
2. Koło Gospodyń Wiejskich
3. Wspólnota Leśna
4. Drużyna Piłki Nożnej Halowej
5. Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Kulturalnego Wsi Rdzawka organizujące:
– konkurs palm,
– kolędowanie dzieci do lat 9
– śpiewać każdy może,
– święto wsi,
– dzień sportu,
6. Stowarzyszenie Rozwoju Społeczno Ekonomicznego Ziemi Gorczańskiej
7. Góralski Zespół Regionalny działający przy Stowarzyszeniu Na Rzecz Rozwoju
Kulturalnego Wsi Rdzawka.

8.Stowarzyszenie zwykłe Forum Rdzawka

9. Rabczańskie Wieści Pozarządowe

10. Europejskie Stowarzyszenie Edukacyjne „Magnus”

  1.  Chór mieszany ADORAMUS

Źródło : PLAN ODNOWY MIEJSCOWOŚCI RDZAWKA NA LATA 2010-2015

 

  1.  Informacja o rozwoju gospodarczym

Większość firm to firmy rodzinne, produkujące kapcie.

  1.  Dane o społeczności- charakterystyka społeczno-demograficzna:
  2.  Struktura zawodowa, poziom bezrobocia

Większość osób utrzymuje się z pracy pozarolniczej m.in. z wytwarzania kapci. Druga polowa z pracy w mieście. Bezrobocie jest największe wśród ludzi młodych.

  1.  Struktura wiekowa i tendencje demograficzne, struktura płci,

Większość osób to osoby młode. Tendencje demograficzne to powolne wyludnianie

  1.  Ilość osób korzystających z pomocy społecznej (w jakich formach)

Ze względu na strukturę wsi, nie ma za dużo takich osób. Formy to MOPS

  1.  Struktura wykształcenia

Poziom wykształcenia wzrasta

  1.  Charakter placówek edukacyjnych i opiekuńczo-wychowawczych, ile osób z nich korzysta

Punkt przedszkolny Rdzawka 2010/2011 – 18 dzieci

Odział przedszkolny Rdzawka 2010/2011 – 21 dzieci

Zespół Szkół Podstawowej i Gimnazjum w Rdzawce 2010/2011 – 171 dzieci

Źródło: http://www.rabka.pl/index.php?id=serwis&art=2066

  1.  Czy są grupy osób zagrożonych wykluczeniem społecznym (os. niepełnosprawne, uzależnione, bezdomne itp.)

Ze względu na mały obszar Rdzawki i małą liczbę mieszkańców nie ma obecnie osób zagrożonych.

  1.  Struktura rodzinna

Tradycyjna: matka + ojciec + dziecko

  1.  Formy spędzania wolnego czasu, oferta instytucji kultury, kto korzysta, kiedy mieszkańcy mają wolny czas?

Czas wolny po pracy i po czynnościach gospodarczych. Najbliższy MOK w Rabce-Zdrój. Plany utworzenia Wiejskiego Ośrodka Kultury w Remizie OSP.

  1.  Zainteresowania, hobby i stopień organizacji

Tradycje lokalne

  1.  Skąd są mieszkańcy („nowi”, „starzy”)

Większość mieszkańców to starzy, nowi to osoby ,które przenoszą się z miasta na wieś.

  1.  Zwyczaje i tradycje

– konkurs palm,

– kolędowanie dzieci do lat 9

– śpiewać każdy może,

– święto wsi,

– dzień sportu,

  1.  Wyznanie, różnorodność kulturowa, etniczna, religijna?

Wyznanie rzymskokatolickie, brak mniejszości etnicznych,

  1.  Ludzie – liderzy, VIPy, eksperci

Proboszcz + sołtys

 

 

Strategia Rozwoju Gminy Rabka-Zdrój na lata 2014-2020 a Rdzawka.

Str.15 – Komunikacja

Droga krajowa nr 47 (Rabka-Zdrój – Nowy Targ – Zakopane – przebiega przez
ul. Kilińskiego w Rabce-Zdroju i miejscowości Chabówka i Rdzawka);

droga powiatowa nr 1666 K – Ponice, Rdzawka.

Strona 21- Szlaki turystyczne

Trasa 3: Rabka-Zdrój – Raba Wyżna – Sieniawa – Klikuszowa – Obidowa –
Rdzawka – Rabka-Zdrój, długość trasy wynosi 31,5 km;

Str.42- Przedszkola

Punkt Przedszkolny przy Szkole Podstawowej w Rdzawce im. Bohaterów Walk o Wolność

34-700 Rabka-Zdrój Rdzawka tel. 18 267 81 75

Str. 43- Zespoły szkół i szkoły podstawowe.

Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Rdzawce im. Bohaterów Walk o Wolność

34-700 Rabka-Zdrój Rdzawka tel. 18 267 81 75

Str.50- Komisariat Policji w Rabce-Zdroju Rejony.

6. Rdzawka, Ponice, Chabówka

Str.55- Zespoły regionalne

Zespół Góralski „Powicher” – zespół dziecięcy działający przy Stowarzyszeniu na
Rzecz Rozwoju Kulturalnego Wsi Rdzawka.

Str.56- Kanalizacja

W tym rurociągi tłoczne o długości 0,13 km, oraz około 33 km przyłączy
sanitarnych. Obecnie Aglomeracja Rabki-Zdrój ma 88,1% RLM korzystających z sieci
kanalizacyjnej. Sołectwa Ponice, Rdzawka i Chabówka nie są wyposażone w zbiorczy system
odprowadzania ścieków. Zdecydowana większość ścieków dopływa grawitacyjnymi
kolektorami sanitarnymi w ilości 2 349 tyś m3/rok, ponadto około 24 tyś m3/rok (średnio
65,6 m3/d) to ścieki dowożone taborem asenizacyjnym.

Str.58- Gospodarka odpadami

W ramach projektu Kompleksowy Program Gospodarki Odpadami Komunalnymi
zakupiono kosze i pojemniki do selektywnej zbiórki odpadów, a także pojazdy do ich
transportu. Pojemniki i kosze na śmieci rozlokowane są na terenie miasta Rabka-Zdrój
i przyległych sołectw: Chabówka, Ponice i Rdzawka.

Inwestycje 2014-2020

Str.91

Co ? 9. Budowa trasy rowerowej od granic Gminy Raba Wyżna przez Chabówkę, Rabkę-Zdrój do Ponic i Rdzawki

Kiedy ? 2014 – 2016 (kontynuacja także po 2016)
Nazwa ? Oznakowana trasa rowerowa w przebiegu Chabówka-Rabka-Zdrój- Ponice-Rdzawka
Koszt ? 2 mln

Kto robi ? LGD przy Stowarzyszeniu Przyjazna Dolina Raby oraz Gmina Rabka-
Zdrój (jako partner projektu)

Str.94

Co ?12. Budowa chodników w miejscowości Rdzawka w ciągu drogi powiatowej K 1666
Kiedy ? 2013-2016

Nazwa ? Wybudowane 2 km chodników w miejscowości Rdzawka
Koszt ? 1,5 mln

Kto robi ? Gmina Rabka-Zdrój

Strona 103.

Co ? 8. Regulacja Potoku Rdzawka

Kiedy ?2014-2016

Nazwa ? Uregulowany i bezpieczny dla mieszkańców potok Rdzawka
Koszt ? 3 mln

Kto robi ? RZGW

Str. 106

Co ? Budowa systemów gromadzenia i odprowadzania ścieków komunalnych lub innych systemów zapewniających ten sam poziom ochrony środowiska w miejscowości Rdzawka

Kiedy ? 2014-2016 (kontynuacja po 2016)
Nazwa ? Wybudowany system gromadzenia i odprowadzania ścieków komunalnych lub inny system zapewniających ten sam poziom ochrony środowiska w miejscowości Rdzawka
Koszt ? 14 700 zł

Kto robi ? Gmina Rabka-Zdrój (ZWiK)

Str.111

Co ? 7. Przebudowa i rozbudowa remizy OSP w Rdzawce wraz z WDK
Kiedy ? 2015-2016

Nazwa ? Przebudowany obiekt OSP w Rdzawce
Koszt ? 950 tys.

Kto zrobi ? OSP Rdzawka wraz z Gminą Rabka-Zdrój

 

Str. 118

Co ? 9. Budowa strefy ekonomicznej „Rdzawka” (w bezpośrednim sąsiedztwie „zakopianki”)
Kiedy ? 2015-2016

Nazwa ? Wybudowana strefa o pow. ok. 2 ha (droga do strefy, uzbrojenie terenu)
Koszt ? 2 mln

 

Kto zrobi ? Gmina Rabka-Zdrój

Dodaj komentarz